Château Royal d'Amboise οδηγός επισκεπτών — όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε πριν την επίσκεψή σας

Με μια ματιά

Τι είναι το Βασιλικό Κάστρο του Αμπουάζ;

Το Βασιλικό Κάστρο του Αμπουάζ δεσπόζει σε έναν βραχώδη λόφο πάνω από την πόλη του Αμπουάζ, στη βόρεια όχθη του Λίγηρα, περίπου 25 χλμ. ανατολικά της Τουρ στην Κοιλάδα του Λίγηρα. Για σχεδόν έναν αιώνα υπήρξε μία από τις κύριες κατοικίες του γαλλικού στέμματος, από τη βασιλεία του Καρόλου Η΄ έως τον Φραγκίσκο Α΄, και ήταν εδώ που η βασιλική αυλή ζούσε, διοργάνωνε γιορτές και, περισσότερες από μία φορές, σηματοδοτούσε τα μεγάλα γεγονότα μιας βασιλείας. Ο Κάρολος Η΄ γεννήθηκε και πέθανε στο Αμπουάζ, ενώ ο Φραγκίσκος Α΄ πέρασε μεγάλο μέρος της παιδικής του ηλικίας μέσα στα τείχη του και, μόλις έγινε βασιλιάς, το μετέτρεψε σε σκηνή για τη νέα κουλτούρα ιταλικής επιρροής που αναμόρφωνε το γαλλικό γούστο.

Αυτό που σώζεται σήμερα είναι μόνο ένα τμήμα του απέραντου μεσαιωνικού και αναγεννησιακού παλατιού που κοσμούσε κάποτε τον λόφο: μεγάλα τμήματα του συγκροτήματος κατεδαφίστηκαν τον 19ο αιώνα, αφού η Επανάσταση είχε ήδη στερήσει μεγάλο μέρος του ρόλου και του εξοπλισμού του. Αυτό που απομένει — το Logis royal, δηλαδή τα βασιλικά διαμερίσματα, το παρεκκλήσι Saint-Hubert, τα οχυρωμένα τείχη και οι κήποι της ταράτσας κατά μήκος της κορυφογραμμής — είναι ακόμη αρκετό για να καταστήσει το Αμπουάζ έναν από τους πιο υποβλητικούς βασιλικούς χώρους της Κοιλάδας του Λίγηρα, που εκτιμάται όχι για το μέγεθός του αλλά για την πυκνότητα της ιστορίας που χωράει σε μια συμπαγή επίσκεψη στην κορυφή του λόφου. Ως υπηρεσία εξυπηρέτησης επισκεπτών, κλείνουμε για εσάς είσοδο χωρίς αναμονή και σας υποστηρίζουμε στη γλώσσα σας· δεν είμαστε το εκδοτήριο εισιτηρίων του κάστρου και δεν μεταπωλούμε εισιτήρια.

Μια βασιλική κατοικία: Κάρολος Η΄, Φραγκίσκος Α΄ και η αυλή

Το Αμπουάζ περιήλθε στην ιδιοκτησία του στέμματος τον 15ο αιώνα, και οι βασιλείς που ακολούθησαν το ανοικοδόμησαν επανειλημμένα. Ο Κάρολος Η΄, που ανέβηκε στον θρόνο ως έφηβος το 1483, το έκανε κύρια κατοικία του και χρηματοδότησε ένα φιλόδοξο οικοδομικό πρόγραμμα: οι εργασίες ξεκίνησαν γύρω στο 1492 σε ύστερο γαλλικό γοτθικό ρυθμό Flamboyant, και από το 1495 περίπου Ιταλοί τεχνίτες όπως ο Domenico da Cortona εισήγαγαν μερικά από τα πρώτα αναγεννησιακά διακοσμητικά μοτίβα που εμφανίστηκαν στη γαλλική αρχιτεκτονική — ένα γούστο που ο Κάρολος είχε φέρει πίσω από τις στρατιωτικές του εκστρατείες στην Ιταλία, οι οποίες εξέθεσαν τη γαλλική αυλή στην ιταλική τέχνη σε μεγάλη κλίμακα για πρώτη φορά.

Μετά τον θάνατο του Καρόλου, ο διάδοχός του Λουδοβίκος ΙΒ΄ συνέχισε να χρησιμοποιεί το Αμπουάζ, αλλά ήταν επί Φραγκίσκου Α΄, βασιλιά από το 1515, που το κάστρο έφτασε σε αυτό που οι περισσότεροι ιστορικοί θεωρούν πολιτιστική του κορύφωση. Ο Φραγκίσκος είχε μεγαλώσει εδώ ως παιδί και, ως βασιλιάς, γέμισε την αυλή με καλλιτέχνες, γιορτές και το νέο αναγεννησιακό ύφος που είχε γνωρίσει στην Ιταλία. Ήταν ο Φραγκίσκος που, το 1516, προσκάλεσε τον ηλικιωμένο Λεονάρντο ντα Βίντσι στη Γαλλία και τον εγκατέστησε σε μικρή απόσταση με τα πόδια, στην έπαυλη Clos Lucé, που συνδέεται με το κάστρο, σύμφωνα με την παράδοση, μέσω μιας υπόγειας διάβασης. Αργότερα στον αιώνα, τα επακόλουθα της συνωμοσίας του Αμπουάζ το 1560 — ένα αποτυχημένο προτεσταντικό σχέδιο που κατέληξε σε μαζικές εκτελέσεις στα τείχη του κάστρου — επέσπευσαν την απομάκρυνση της αυλής από το Αμπουάζ υπέρ του Μπλουά και, τελικά, του Παρισιού.

Ο θάνατος του Καρόλου Η΄ — μια χαμηλή πόρτα και μια ξαφνική κατάρρευση

Η πιο γνωστή ιστορία του Αμπουάζ αφορά τον θάνατο του Καρόλου Η΄ στις 7 Απριλίου 1498. Σύμφωνα με την παραδοσιακή αφήγηση, ο βασιλιάς κατευθυνόταν να παρακολουθήσει ένα παιχνίδι jeu de paume — μια πρώιμη μορφή τένις — που διεξαγόταν στην τάφρο του κάστρου, και ενώ έσπευδε να φέρει τη βασίλισσα Άννα της Βρετάνης για να το δει και εκείνη, χτύπησε δυνατά το κεφάλι του στο χαμηλό υπέρθυρο μιας πόρτας σε μια στοά. Εκείνη τη στιγμή το χτύπημα φάνηκε να μην τον ενοχλεί ιδιαίτερα· σύμφωνα με τις αναφορές, συνέχισε να παρακολουθεί το παιχνίδι όπως είχε προγραμματίσει. Αλλά κατέρρευσε αργότερα εκείνη την ημέρα και έπεσε σε κώμα, πεθαίνοντας το ίδιο βράδυ σε ηλικία μόλις 27 ετών, χωρίς να ανακτήσει ποτέ τις αισθήσεις του.

Ο θάνατός του έθεσε τέλος στην άμεση γραμμή του κυβερνώντος κλάδου των Βαλουά και πέρασε το στέμμα στον ξάδελφό του, τον Λουδοβίκο ΙΒ΄. Η ιστορία της πόρτας έχει επαναληφθεί για περισσότερους από πέντε αιώνες, αλλά θα πρέπει να διαβαστεί με κάποια επιφύλαξη. Ορισμένοι σύγχρονοι ιατροί-ιστορικοί που έχουν επανεξετάσει την υπόθεση υποστηρίζουν ότι ένα μόνο χτύπημα χαμηλής ταχύτητας στο κεφάλι είναι απίθανο να αποτελεί τη μοναδική αιτία θανάτου σε έναν κατά τα άλλα υγιή νεαρό άνδρα, και προτείνουν ότι το μοιραίο γεγονός ήταν πιθανότερα ένα εγκεφαλικό επεισόδιο ή μια σχετική νευρολογική κατάρρευση που απλώς ακολούθησε το χτύπημα παρά προκλήθηκε άμεσα από αυτό. Όποιος κι αν είναι ο πραγματικός μηχανισμός, η ζωντανή, συγκεκριμένη λεπτομέρεια — ένας βασιλιάς που χτυπιέται από μια συνηθισμένη πόρτα στο ίδιο του το σπίτι — είναι ο λόγος που η ιστορία έχει μείνει, και παραμένει ένα από τα πιο πολυδιηγημένα ανέκδοτα του κάστρου, είτε το ακούσει κανείς σε μια ξενάγηση είτε το εξερευνήσει μέσω της συμπεριλαμβανόμενης ταμπλέτας HistoPad.

Επίσκεψη στο κάστρο σήμερα

Μια σημερινή επίσκεψη διατρέχει τα βασιλικά διαμερίσματα, το παρεκκλήσι Saint-Hubert και τα οχυρωμένα τείχη και τη βεράντα, διαρκώντας συνήθως περίπου μιάμιση ώρα με χαλαρό ρυθμό. Το περιλαμβανόμενο tablet HistoPad, που διανέμεται στην είσοδο σε μια σειρά γλωσσών, είναι το κύριο εργαλείο που χρησιμοποιεί το κάστρο για να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα σε ό,τι σώζεται φυσικά και σε ό,τι στεκόταν εδώ στην ακμή της αυλής της Αναγέννησης: στραμμένο προς μια αίθουσα, επικαλύπτει μια ανακατασκευή τοίχων, επίπλων και ακόμη και ολόκληρων πτερύγων που χάθηκαν στην κατεδάφιση του 19ου αιώνα.

Επειδή το εισιτήριο που κλείνουμε είναι ανοιχτής ημερομηνίας χωρίς σταθερή χρονική ζώνη, αξίζει να σχεδιάσετε την επίσκεψη με βάση την εποχή και την ώρα της ημέρας που σας ταιριάζει, παρά με βάση οποιονδήποτε περιορισμό κράτησης — τα νωρίς πρωινά και οι ενδιάμεσες εποχές είναι αισθητά πιο ήρεμα από ένα καλοκαιρινό μεσημέρι. Το κάστρο βρίσκεται ακριβώς πάνω από την πόλη Amboise, μια συμπαγή βάση για ένα ταξίδι στην κοιλάδα του Λίγηρα από μόνη της, με καφέ και εστιατόρια σε σύντομο περπάτημα κατηφορικά από την είσοδο. Πολλοί επισκέπτες συνδυάζουν το κάστρο με το Clos Lucé, την τελευταία κατοικία του Leonardo da Vinci λίγα λεπτά με τα πόδια μακριά, δημιουργώντας ένα φυσικό ζευγάρωμα των δύο μισών της ίδιας ιστορίας της Αναγέννησης — της βασιλικής κατοικίας και του καλλιτέχνη. Ως διαμεσολαβητής καταχωρούμε την κράτησή σας και σας στέλνουμε το ηλεκτρονικό σας εισιτήριο· για κατηγορίες μειωμένου ή δωρεάν εισιτηρίου που απαιτούν απόδειξη επιλεξιμότητας, με χαρά σας κατευθύνουμε στο σωστό σημείο στο ίδιο το κάστρο.

Ο τάφος του Λεονάρντο ντα Βίντσι στο παρεκκλήσι Saint-Hubert

Λίγα βήματα από τα βασιλικά διαμερίσματα δεσπόζει το μικρό παρεκκλήσι του Αγίου Υβέρτου, σε ρυθμό Flamboyant Γοτθικού, που ολοκληρώθηκε τη δεκαετία του 1490 και συγκαταλέγεται στα πιο επισκέψιμα σημεία του κάστρου, κυρίως λόγω της σύνδεσής του με τον Λεονάρντο ντα Βίντσι. Ο Λεονάρντο απεβίωσε στο κοντινό Clos Lucé στις 2 Μαΐου 1519, έχοντας περάσει τα τελευταία του χρόνια υπηρετώντας τον Φραγκίσκο Α΄, και το παρεκκλήσι παρουσιάζεται επί τόπου ως ο παραδοσιακός και συμβολικός τόπος ταφής του — ένας εύστοχος τρόπος να το προσεγγίσει κανείς, αρκεί να γνωρίζει την πλήρη ιστορία.

Στην πραγματικότητα, ο Λεονάρντο δεν ενταφιάστηκε αρχικά στον Άγιο Υβέρτο αλλά στο ξεχωριστό παρεκκλήσι του Αγίου Φλορεντίνου εντός του κάστρου, το οποίο βρισκόταν σε άλλο σημείο των εκτάσεων και κατεδαφίστηκε γύρω στις αρχές του 19ου αιώνα, αφού η Γαλλική Επανάσταση είχε ήδη τερματίσει τον βασιλικό ρόλο του κάστρου. Κατά τη διάρκεια μεταγενέστερης ανασκαφής στον πρώην εκείνο χώρο, βρέθηκαν οστά τα οποία, βάσει σύγχρονων μαρτυριών, επανενταφιάστηκαν στο παρεκκλήσι του Αγίου Υβέρτου κάτω από μαρμάρινη πλάκα που φέρει το όνομα του Λεονάρντο. Οι μαρτυρίες αυτές, ωστόσο, είναι αντιφατικές, και δεν υπάρχει τρόπος να αποδειχθεί με βεβαιότητα ότι τα οστά που σημειώνονται σήμερα εκεί είναι πράγματι δικά του. Οι επισκέπτες μπορούν κάλλιστα να θεωρούν το παρεκκλήσι ως τον αναγνωρισμένο τόπο ανάπαυσης του μεγάλου πολυμαθούς, γνωρίζοντας ότι η ταυτοποίηση βασίζεται σε παράδοση του 19ου αιώνα και όχι σε επιστημονικές αποδείξεις. Σε κάθε περίπτωση, το εξαίσιο υστερογοτθικό γλυπτό διάκοσμο του παρεκκλησιού και η ήρεμη, οικεία κλίμακα του το καθιστούν μια αξέχαστη στάση από μόνα τους, πέρα από τη σύνδεση με τον Λεονάρντο που φέρνει τους περισσότερους στο κατώφλι του.

Τα βασιλικά διαμερίσματα και οι αναγεννησιακές αίθουσες

Το Logis royal, ή αλλιώς τα βασιλικά διαμερίσματα, αποτελεί την επιπλωμένη καρδιά της επίσκεψης — μια ακολουθία αιθουσών που χτίστηκαν και ξαναχτίστηκαν κατά την ύστερη γοτθική και την πρώιμη αναγεννησιακή περίοδο, αντανακλώντας τον ρόλο του κάστρου ως ενεργού βασιλικής κατοικίας και όχι ως μουσειακού εκθέματος μιας μόνο εποχής. Η αρχιτεκτονική αφηγείται την ιστορία μιας καμπής στο γαλλικό γούστο: οι εργασίες υπό τον Κάρολο Η΄ ξεκίνησαν γύρω στο 1492 σε ύστερο γαλλικό γοτθικό ρυθμό Flamboyant, και μετά το 1495 περίπου Ιταλοί κτίστες εισήγαγαν μερικά από τα πρώτα αναγεννησιακά διακοσμητικά μοτίβα που εμφανίστηκαν στη Γαλλία — μια μετάβαση που θα καθόριζε τη γαλλική αναγεννησιακή αρχιτεκτονική για τον επόμενο αιώνα.

Περπατώντας στις αίθουσες, βιώνετε αυτή τη στροφή σε πραγματικό χρόνο, από τις οξυκόρυφες γοτθικές λεπτομέρειες προς τις κλασικές γραμμές και τον διάκοσμο που είχε γνωρίσει η γαλλική αυλή στην Ιταλία. Καθώς σημαντικό τμήμα του αρχικού ανακτόρου κατεδαφίστηκε τον 19ο αιώνα, τα διαμερίσματα που βλέπετε σήμερα αποτελούν μια γνήσια αλλά μερική επιβίωση, με ορισμένα έπιπλα και διακοσμητικά στοιχεία αποκατεστημένα ή ανακατασκευασμένα και όχι πλήρως αυθεντικά. Αυτό ακριβώς καλείται να καλύψει το tablet HistoPad που περιλαμβάνεται στην είσοδο: στρέφοντάς το σε επιλεγμένες αίθουσες, προβάλλει μια ψηφιακή αναπαράσταση του πώς έμοιαζε ο χώρος στο απόγειο της αυλικής ζωής, συμπεριλαμβανομένων πτερύγων και αιθουσών που δεν υπάρχουν πλέον φυσικά. Το αποτέλεσμα είναι μια επίσκεψη που ανταμείβει λίγη φαντασία — ό,τι στέκεται όρθιο είναι εντυπωσιακό, αλλά το tablet σάς επιτρέπει να οραματιστείτε το πολύ μεγαλύτερο ανάκτορο εορτών και τελετών που κάποτε γέμιζε αυτόν τον λόφο υπό τον Κάρολο Η΄ και τον Φραγκίσκο Α΄.

Οι κήποι και η βεράντα με θέα στον Λίγηρα

Το υπαίθριο τμήμα της επίσκεψης είναι, για πολλούς επισκέπτες, το πιο αξέχαστο. Τα οχυρωμένα τείχη και η βεράντα αγκαλιάζουν την κορυφή του λόφου και προσφέρουν μια πραγματικά εντυπωσιακή, αδιάκοπη θέα προς τον Λίγηρα και πάνω από τις στέγες της πόλης του Αμπουάζ από κάτω. Είναι ουσιαστικά το ίδιο πανοραμικό τοπίο που εξηγεί την απήχηση της τοποθεσίας στο γαλλικό στέμμα: μια φυσικά αμυντική προεξοχή που δεσπόζει στη διάβαση του ποταμού, αργότερα εκτιμημένη ακριβώς για αυτή την ορατότητα και το κύρος της. Ο Κάρολος Η' διεύρυνε την άνω βεράντα για να φιλοξενήσει ένα μεγαλύτερο παρτέρι, περικλεισμένο με δικτυωτά κιγκλιδώματα και περιπτέρια, και ενώ οι σημερινοί κήποι είναι μια αναπαράσταση του 20ού αιώνα με γκαζόν σε χαλίκι και όχι την αρχική φύτευση, η ίδια η βεράντα παραμένει το ωραιότερο σημείο θέας σε ολόκληρο το κάστρο.

Μέρος των κήπων είναι επί του παρόντος περιφραγμένο λόγω των συνεχιζόμενων εργασιών αποκατάστασης των τειχών, πράγμα που σημαίνει ότι ο προσβάσιμος χώρος του κήπου είναι μικρότερος από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό δεν μειώνει τον πυρήνα της υπαίθριας επίσκεψης: ο περίπατος στα τείχη και τα σημεία θέας της βεράντας παραμένουν πλήρως ανοιχτά και, σύμφωνα με την εμπειρία των περισσότερων επισκεπτών, αποτελούν το αποκορύφωμα της εκδρομής ανεξάρτητα από τον περιορισμό. Αξίζει να αφιερώσετε χρόνο για να σταθείτε απλώς στην άκρη της βεράντας — το φως πάνω από τον ποταμό είναι ιδιαίτερα όμορφο νωρίς το πρωί και την τελευταία ώρα πριν από το κλείσιμο, και η θέα περιλαμβάνεται σε κάθε εισιτήριο. Όταν κάνετε κράτηση, είναι συνετό να ελέγξετε την τρέχουσα έκταση των εργασιών αποκατάστασης, ώστε να γνωρίζετε τι να περιμένετε την ημέρα της επίσκεψης.

Πώς θα φτάσετε εκεί και προγραμματισμός της επίσκεψής σας

Η Αμπουάζ βρίσκεται στη βόρεια όχθη του Λίγηρα, περίπου 25 χλμ. ανατολικά της Τουρ, που αποτελεί τον περιφερειακό κόμβο με τις κοντινότερες συνδέσεις υψηλής ταχύτητας. Από την Τουρ, η διαδρομή είναι ένα εύκολο περιφερειακό τρένο (TER) περίπου 20 λεπτών ή μια διαδρομή με αυτοκίνητο περίπου ίδιας διάρκειας· τα τρένα εκτελούν δρομολόγια τακτικά καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας, καθιστώντας την Αμπουάζ έναν ρεαλιστικό προορισμό για μισή ή ολόκληρη ημέρα χωρίς αυτοκίνητο. Από το Παρίσι, η πιο αποδοτική διαδρομή είναι ένα TGV από τον σταθμό Gare Montparnasse προς την Τουρ ή το Saint-Pierre-des-Corps, σε λίγο περισσότερο από μία ώρα, ακολουθούμενη από τη σύντομη περιφερειακή σύνδεση προς την Αμπουάζ, με συνολική διάρκεια ταξιδιού συνήθως μεταξύ μιάμισης και δύο ωρών· ένας περιορισμένος αριθμός απευθείας δρομολογίων Intercités εξυπηρετεί επίσης την Αμπουάζ.

Όπως κι αν φτάσετε, το κάστρο δεσπόζει στον ορίζοντα πάνω από την πόλη και είναι εύκολο να το βρείτε — από τον σταθμό της Αμπουάζ είναι ένας περίπατος περίπου 15 έως 20 λεπτών διασχίζοντας τον ποταμό και ανεβαίνοντας προς την πόλη, ενώ από το κέντρο της πόλης η είσοδος είναι μια σύντομη ανάβαση μέσω του επικλινούς πεζόδρομου από την κεντρική πλατεία. Δεν υπάρχει ειδικός χώρος στάθμευσης για επισκέπτες στην είσοδο· υπάρχει διαθέσιμος δημόσιος χώρος στάθμευσης επί πληρωμή στην κάτω πόλη, σε μικρή απόσταση με τα πόδια από την είσοδο. Καθώς το εισιτήριο που κλείνουμε είναι ανοιχτής ημερομηνίας, μπορείτε να επιλέξετε ελεύθερα την ημέρα σας — η πιο ήρεμη εμπειρία είναι ένα πρωινό καθημερινής εκτός υψηλής καλοκαιρινής περιόδου. Υπολογίστε περίπου μιάμιση ώρα στον χώρο και σκεφτείτε να συνδυάσετε την επίσκεψη με το κοντινό Clos Lucé για μια ολόκληρη ημέρα στην Αμπουάζ.

Συχνές ερωτήσεις